việc chuyển quyền sở hữu vào tay nhà nước những tư liệu sản xuất chủ yếu, những lực lượng kinh tế của tư nhân ở những vị trí chủ đạo của nền kinh tế quốc dân. QHH xã hội chủ nghĩa nhằm xoá bỏ sự thống trị về kinh tế của tư bản độc quyền, thiết lập chế độ sở hữu nhà nước xã hội chủ nghĩa trong các ngành, các lĩnh vực kinh tế chủ chốt, tạo cơ sở kinh tế - xã hội để củng cố nhà nước, cải tạo và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Có hai phương pháp QHH xã hội chủ nghĩa: phương pháp tịch thu (tước đoạt) không bồi thường, và phương pháp tịch thu có bồi thường trên mức độ nhất định (chuộc lại). Việc áp dụng phương pháp nào là tuỳ thuộc điều kiện lịch sử cụ thể, trước hết là quan hệ so sánh lực lượng giai cấp ở mỗi nước, mỗi thời kì quyết định. Ở Việt Nam, áp dụng phương pháp tịch thu có bồi thường, thông qua cải tạo hoà bình công thương nghiệp tư bản tư doanh lại vừa dưới hình thức công tư hợp doanh; áp dụng phương pháp tước đoạt không bồi thường đối với tư sản thực dân, tư sản mại bản quan liêu phản cách mạng.
